Në një cep të botës, atje ku lumenjtë rrëshqasin të ngadaltë si mendime të lodhura dhe baltërat mbajnë në sipërfaqe kujtimet e kohëve të shkuara, shtrihej një vend i çuditshëm që quhej Bota e Krokodilëve. Ishte një botë e zhurmshme, jo nga bubullimat apo nga përplasja e valëve, por nga një murmurimë e pandërprerë fjalësh që përplaseshin në ajër si insekte të padukshme.

Rrëshqanorët e kësaj bote kishin një tipar të përbashkët: veshët e tyre ishin tepër të vegjël, aq të vegjël sa mezi dalloheshin nën lëkurën e ashpër. Por gojët i kishin të mëdha, të gjera, të gatshme për të folur pa pushim. Dhe ata e donin të folurin më shumë se çdo gjë tjetër, më shumë se diellin që u ngrohte shpinën, më shumë se ujin e qetë ku rrinin të palëvizshëm me orë të tëra. Në këtë botë askush nuk dëgjonte, sepse askush nuk mundej.

Në brigjet e një lumi të gjerë jetonte një krokodil i ri, i quajtur Thërrmijë, jo sepse ishte i vogël në trup, por sepse kishte një ndjesi të çuditshme se e vërteta në botë ishte gjithmonë e copëzuar në thërrmija të vogla që duhej t’i mblidhje me kujdes.

Ndryshe nga të tjerët, Thërrmija kishte një shqetësim që nuk e linte rehat: ai e ndiente se diçka nuk shkonte me mënyrën si jetonin krokodilët. Çdo mëngjes zgjohej me zhurmën e diskutimeve të pafundme, kush kishte notuar më thellë, kush kishte parë më shumë diell, kush e dinte historinë më të saktë të lumit. Të gjithë flisnin njëkohësisht, secili i bindur se fjala e tij ishte më e rëndësishmja.

Por kur Thërrmija përpiqej të tregonte diçka, fjalët e tij shpërndaheshin në ajër pa u kapur nga askush, si gjethe që bien në ujë dhe zhduken pa lënë gjurmë.

Një ditë ai pyeti një krokodil të moshuar:

– Pse flasim kaq shumë?

Plaku u përgjigj menjëherë, pa e parë fare në sy:

– Sepse kemi shumë për të thënë.

– Po pse nuk dëgjojmë? – vazhdoi Thërrmija.

– Sepse nuk kemi kohë – tha plaku dhe vazhdoi të fliste për diçka tjetër, ndoshta për diellin, ndoshta për baltën, ishte e pamundur ta dije.

Në qendër të botës së tyre ndodhej një kënetë e madhe ku mblidheshin krokodilët për të debatuar çështjet e rëndësishme. Aty organizoheshin mbledhje që zgjatnin me ditë të tëra. Çdo krokodil vinte me një fjalim të përgatitur me kujdes, dhe secili e lexonte me zë të lartë, ndërsa të tjerët bënin të njëjtën gjë njëkohësisht.

Rezultati ishte një kakofoni e përhershme, një luzmë tingujsh pa kuptim.

Megjithatë, në fund të çdo mbledhjeje, ata shpallnin me krenari: “Diskutuam thellësisht”, “U dëgjuam me respekt”, “Arritëm mirëkuptim”.

Thërrmija shpesh largohej prej andej me një ndjesi boshllëku, sikur kishte qenë në një vend ku kishte shumë zëra, por asnjë prani.

Një pasdite, ndërsa qëndronte i zhytur në ujë, ai vuri re një bretkosë të vogël që rrinte mbi një gur dhe heshtte. Heshtja e saj ishte aq e pazakontë sa dukej si një ngjarje.

– Pse nuk flet? – e pyeti.

Bretkosa buzëqeshi prajshëm.

– Sepse jam duke dëgjuar.

– Çfarë dëgjon? – u habit ai.

– Ujin. Erën. Praninë tënde.

Thërrmija shtangu dhe u ndje i hutuar.

– Por si mund të dëgjosh? Veshët e tu janë të vegjël.

– Mjaftojnë – tha bretkosa. – Problemi nuk është madhësia e veshëve. Kush është i mbushur me zërin e vet, sado veshë të ketë, mbetet i shurdhër.

Këto fjalë mbetën pezull në mendjen e tij si një gur i hedhur në ujë që vazhdon të krijojë rrathë të nëpërdukshëm.

Me kalimin e kohës, Thërrmija filloi të vërejë gjëra që të tjerët nuk i shihnin. Ai vuri re se krokodilët shpesh përgjigjeshin para se pyetja të përfundonte, se ata flisnin më shumë për të mbrojtur veten sesa për të kuptuar tjetrin, se çdo bisedë ishte në të vërtetë një monolog i shumëfishtë.

Ai filloi të bëjë një eksperiment të vogël, vendosi të dëgjonte. Në fillim ishte e vështirë. Fjalët e të tjerëve përplaseshin si valë të forta. Por ngadalë ai mësoi të dallonte ritmin, pushimet edhe ato çaste të rralla kur dikush ndalonte për një sekondë pa e kuptuar.

Në ato çaste, ai ndiente diçka të çuditshme, sikur për një moment bota merrte frymë.

Një ditë në kënetë u ngrit një debat i madh për drejtimin e lumit. Disa krokodilë këmbëngulnin se lumi kishte ndryshuar rrjedhë, të tjerët, se gjithçka ishte një iluzion.

Secili fliste me zë më të lartë se tjetri.

Thërrmija u përpoq të thoshte:

– Ndoshta duhet ta shqyrtojmë së bashku…

Por askush nuk e dëgjoi.

Atëherë ai bëri diçka të pazakontë, heshti.

Heshtja e tij ishte si një e çarë e vogël në mes të zhurmës. Fillimisht askush nuk e vuri re. Por pas njëfarë kohe, një krokodil pranë tij u ndal për një moment, i hutuar nga mungesa e reagimit.

– Pse nuk po flet? – e pyeti.

– Po dëgjoj – tha Thërrmija.

Krokodili u krekos dhe qeshi duke lëkundur kokën:

– Nuk ka asgjë për të dëgjuar.

Por për një çast, edhe ai heshti, madje, si pa u kuptuar, edhe disa krokodilë filluan të ndalen për pak më gjatë midis fjalëve. Në ato hapësira të vogla, mendimet nuk përplaseshin, qëndronin si gjethe shumëngjyrëshe mbi syprinën e ujit. Thërmija nuk e kuptoj kurrë nëse kështu i dukej atij apo kjo kishte ndodhur vërtetë.

Megjithatë ditët më pas e në vazhdim, krokodilët vazhduan si më parë. Zhurma ishte ligji universal dhe i padiskutueshëm i botës së tyre.

Vitet kaluan. Lumi ndryshoi ngadalë formë, siç bëjnë të gjitha gjërat. Thërmija tashmë e kishte kuptuar se heshtja kërkonte guxim, ndoshta më shumë se të folurit, kurse krokodilët e tjerë vazhdonin të debatonin për gjithçka, për motin, për historinë, për të ardhmen. Ata ndërtonin teori të ndërlikuara dhe shpallnin përfundime madhështore. Por rrallëherë dikush pyeste vërtet.

Thërrmija u plak. Lëkura e tij u bë më e trashë, dhëmbët më të topitur dhe lëvizjet më të ngadalta, por një gjë mbeti e pandryshuar: ai vazhdoi të dëgjonte.

Një mbrëmje, një krokodil i ri iu afrua.

– Kam përshtypjen se askush nuk më kupton – tha ai.

Thërrmija e pa me qetësi dhe pak shkëndijë në njërin sy.

– Çfarë duhet të bëj? – pyeti i riu.

– Fillimisht, dëgjo – tha Thërrmija.

– Por në këtë botë? – u shastis ai.

– Sidomos në këtë botë.

Kur erdhi koha që Thërrmija të largohej, lumi ishte i patrazuar dhe qielli i kaltër ngado. Ai u shtri në baltë të butë dhe dëgjoi për herë të fundit gjithçka.